Terug naar... Kosovo

Met een stapel foto’s uit 2003 trokken collega’s Peter Schouten en Ernst Suur door Kosovo op zoek naar oud-collega’s en kinderen om te kijken hoe het nu met ze gaat.

Het voormalige kantoor

Het Art Design restaurant bevindt zich naast het voormalig kantoor van War Child in Peja. De naam doet niet helemaal eer aan de inrichting, maar vooruit. Het stond er toen ook al. En het is er nog net zo donker en rokerig als toen, als we de oud-collega’s Visar en Lule mogen geloven. Lule (46) werkte van 2000 tot 2008 voor het team in Peja. “Die tijd was echt ‘the top of the top’ voor mij”, straalt Lule.

Bijzondere maand

Het is medio februari 2018. Kosovo viert zijn tienjarig bestaan. In de periode na de onafhankelijkheid volgden nog enkele geweldsuitbarstingen, maar de afgelopen tien jaar kenmerkten zich gelukkig door een relatieve rust en weinig etnische incidenten.

Dat is goed nieuws voor het land dat in 1998 nog het heftige strijdtoneel was van een bloedig conflict tussen de Albanese Kosovaren en de veiligheidstroepen van de Servische leider Slobodan Milosevic. Het conflict duurde ruim een jaar. Er vielen meer dan 10.000 doden en bijna 1 miljoen mensen sloegen op de vlucht. Uiteindelijk keerde - mede na ingrijpen van de NAVO - in juni 1999 de rust weer terug.

Totale chaos

“Op 1 april 1999 ben ik met mijn kinderen (5 en 3 jaar) gevlucht naar Montenegro. De militairen hielpen ons, maar we moesten in vijf minuten onze spullen pakken. Ik nam allemaal speelgoed mee als afleiding voor de kinderen. Het trauma kwam eigenlijk pas toen we drie maanden later terugkeerden in Peja. Het was totale chaos. Ik was erg bang.”

Workshopleider bij War Child

De baan als workshopleider bij War Child kort daarna kwam als geroepen. Haar eerste workshop herinnert ze zich nog goed. “Ik had allemaal prachtige plannen, want ik wilde zo graag dat ze plezier hadden. Ik zweette mij kapot, verloor de controle in de activiteiten en het liep bijna uit de hand. Er waren teveel kinderen in een te kleine klas. Daarna kreeg ik meer ervaring en werd het allemaal gestructureerder”, blikt Lule terug.

Leren van de kinderen

Over de wisselwerking tussen haar en de kinderen kan Lule breeduit vertellen. “Zij leerden mij om spontaan te zijn, te improviseren en ook meer zelfvertrouwen te krijgen. Op mijn beurt leerde ik hen om hun aandacht erbij te houden, samen te werken en sociaal te zijn. We hadden het niet zozeer over de oorlog, maar we zagen het wel terug tijdens de activiteiten: kinderen waren erg verlegen of juist hyperactief. Ook werkten we met kinderen met een handicap, zoals blinde en dove kinderen. Dat vond ik moeilijk in het begin.”

Salim

Dat kan Salim (46) beamen. Hij was destijds op de Mother Theresa School for deaf children in Prizren doventolk voor een groep kinderen. “De impact van oorlog op dove kinderen is heel anders dan op niet-dove kinderen. Niet iedereen kan gebarentaal en tijdens oorlog moeten juist deze kinderen extra goed weten wat er gebeurt natuurlijk. Zij zijn heel kwetsbaar, omdat communicatie zo moeilijk is.”

Ballonnen

De War Child-activiteiten voor deze kinderen waren op maat gemaakt. Met ballonnen kon bijvoorbeeld het geluid van een drum omgezet worden in trillingen die kinderen konden voelen door de ballon tegen hun oor te houden. “Ik vroeg ze dan om hun ogen te sluiten en na te denken over hun toekomst”, vertelt Salim.

 “Het draaide vooral om verbeelding en fantasie, omdat het leven van deze kinderen zich alleen intern in dit centrum afspeelde. Hun wereld was heel klein. Dankzij War Child leerden zij gelukkig ook andere mensen kennen.”

War Child in Kosovo

  • Aanwezig van 1999 – 2007
  • In de regio’s rondom Prishtina, Peja en Gjakova verzorgden wij onder andere creatieve workshops
  • Veel kinderen hadden psychosociale problemen zoals hyperactiviteit, agressiviteit, crimineel gedrag en een gebrekkig vertrouwen in hun toekomst
  • Na drie succesvolle jaren droeg War Child het werk in 2003 over aan een lokale partner, World Child Kosovo (actief tot 2007)
  • Voor het eerst in geschiedenis deden we een impactmeting van ons werk

Meer weten over War Child en Kosovo

Vond je dit interessant? Lees dan het verhaal van Visar

Meer over onze missie

Tekst en beeld: Peter Schouten (Woordvoerder bij War Child)