Interview met Mark Jordans

War Child staat bekend om haar psychosociale hulp aan oorlogskinderen. Maar wat is het eigenlijk en waarom is het zo belangrijk? Mark Jordans is hoofd Research & Development bij War Child. Daarnaast is hij verbonden aan King’s College London. Mark is gespecialiseerd in psychosociale hulp aan en mentale gezondheid bij oorlogskinderen.

Laten we maar meteen beginnen met de hamvraag: wat betekent psychosociaal?
“Verschillende factoren bepalen het welzijn van kinderen. Daarbij gaat het om de interactie tussen hun sociale en psychologische welzijn. Dit heeft te maken met hoe je bent als kind, maar ook omgevingsfactoren spelen een belangrijke rol: het sociale netwerk, het aantal vrienden, hoe je omgaat met je familie. Maar ook hoe je je voelt, hoe je denkt en wat je gedrag is. Dit alles bij elkaar noemen we psychosociaal.”

Hoe zie je bij kinderen als dit niet op orde is?
“Op heel veel manieren. Als ze gedrag vertonen dat niet klopt met de normale ontwikkeling en/of gedrag van kinderen in bepaalde situaties. Het kan zijn dat ze agressief zijn en veel meer vechten dan normaal. Of juist het tegenovergestelde: veel meer teruggetrokken zijn en niet de normale sociale interactie aangaan. We zien ook dat soms het ontwikkelingsstadium vertraagd is. Bijvoorbeeld als een kind eigenlijk niet meer in bed hoort te plassen en het nog steeds gebeurt of juist weer opnieuw. Het kan zijn dat een kind heel angstig is en slecht slaapt. Dat zijn dingen die normaal gesproken niet zo’n probleem zijn, maar die nu wel opmerkelijk zijn. Het is ‘belangrijk’ dat deze zaken voor langere tijd spelen. Als een kind een tijdje agressief is, is dit geen probleem. Wanneer dit voor een lange periode aanhoudt, moet er worden ingegrepen.”

Waarin onderscheidt War Child zich van vergelijkbare organisaties?
“Het feit dat wij zo’n specifieke doelgroep hebben. Een organisatie als UNICEF focust zich op van alles wat met kinderen in ontwikkelingslanden te maken heeft. Wij focussen ons echt enkel en alleen op kinderen in oorlogsgebieden. Daarnaast onderscheiden wij ons met onze Life Skills programma’s. Life skills is eigenlijk het versterken van vaardigheden die kinderen in het normale dagelijks leven gebruiken: vriendschappen opbouwen, omgaan met problemen, stress op school of in je omgeving. Kortom, het leren ‘dealen’ met dingen die in jouw directe omgeving stressoren kunnen zijn. Daarnaast is War Child in staat om een programma aan te bieden dat psychosociale zorg combineert met de veiligheid van kinderen en het versterken van onderwijs – juist omdat die combinatie het welzijn van kinderen vergroot.”

Hoe wordt psychosociale hulp gewaardeerd binnen de noodhulp?
“War Child hoorde 20 jaar geleden bij de eerste lichting organisaties die structureel aandacht gaf aan psychosociale hulp. Dat was ten tijde van de Balkanoorlog. Sindsdien is er internationaal gelukkig steeds meer aandacht voor deze vorm van hulp die gericht is op het sociale en psychologische welzijn van kinderen. Want er is echt meer nodig dan alleen noodhulp als voeding, sanitaire voorzieningen en een bed. Hoe voelt een kind zich? Maar dus ook: hoe gaat het met zijn omgeving om? Er is de laatste jaren veel meer samenhang gekomen in hoe psychosociale hulp wordt toegepast, onder andere door duidelijke richtlijnen. Het heeft een normalere plek gekregen binnen de noodhulp.”

Wat opvalt bij War Child is het woord ‘veerkracht’. Zijn kinderen zo veerkrachtig?
“Ja, over het algemeen wel. Lang geleden was er eens een rapport dat aangaf dat alle oorlogskinderen getraumatiseerd zouden zijn. Hier zijn we ondertussen wel heel ver vanaf gekomen. De meeste kinderen zijn erg veerkrachtig en gaan heel goed om met ongelooflijke hoeveelheden stressoren, zelfs zonder een zetje in de rug. Maar het blijft echter een risicogroep. Zelfs wanneer ze het goed doen en het goed gaat. Het kan altijd zijn dat met een halfjaar of later alsnog problemen naar boven komen. Hierbij is het ondersteunen van die veerkracht - en dit is wat wij doen – van heel groot belang. Daarnaast zorgen we ook voor kinderen die wel problemen ontwikkelen.”