Wekelijks met een lach thuiskomen, ondanks de soms moeilijke momenten

Heidi Timmerman is al een ruim twee jaar vrijwilliger bij TeamUp. Ze was betrokken bij de start van het project en komt na al die tijd nog steeds na elke sessie met een glimlach thuis. Heidi vertelt wat ze in die jaren allemaal heeft meegemaakt aan mooie, maar ook minder mooie dingen en wat het voor haar betekent om wekelijks gevluchte kinderen door sport- en spel weer een uurtje kind te laten zijn.

In het dagelijks leven volgt Heidi een opleiding lichaamsgerichte psychotherapie. Voordat ze aan deze opleiding begon en vrijwilliger werd bij TeamUp, heeft ze gewoond, gewerkt en onderzoek gedaan in landen als India en Pakistan. In India is Heidi betrokken geweest bij de kinderrechtenbeweging en in Pakistan deed ze onderzoek naar kinderarbeid.

Kun je de eerste sessie nog herinneren?

“De eerste sessie was ontzettend spannend, de dynamiek tussen kinderen was in de eerste instantie niet heel goed. Ik kan mij de eerste sessies herinneren als chaotisch en veel kinderen van die tijd staan nog goed op mijn netvlies.”


Vertel....

“Tijdens één van de eerste sessies slaagde een kind erin om binnen 10 seconden een ander kind ongeveer een blauw oog te slaan en nog een ander onderuit te halen. Toen dacht ik: wow, dit zijn echt kinderen die veel hebben meegemaakt en soms een heftige problematiek hebben. Dat zijn momenten die je bijblijven. Dan denk je: hoe gaan we dit in goede banen leiden? Bij deze kinderen was daar best veel voor nodig. Je wilt hem op dat moment zo graag een stukje positiviteit meegeven! Ook bij het COA werd al snel duidelijk dat dit kindje meer hulp nodig had. Bij TeamUp hebben wij ook een signalerende functie. Ik heb hem later teruggezien in onze sessies: toen dacht ik jeetje! Wat heb jij veel progressie geboekt, petje af wat jij binnen een jaar voor elkaar hebt weten te boksen.”

Kun je een band opbouwen met de kinderen? Raken zij gehecht aan jou?

Je bent er slechts een paar uur in de week en het verloop is groot, dus een individuele band opbouwen is vaak lastig. Het contact vindt vooral plaats op groepsniveau. Al was ik doordeweeks in mijn hoofd ook vaak bezig met de kinderen en activiteiten, je bent zo begaan met hen. Soms heb ik, naast die paar uur TeamUp, ook contact met het COA over bepaalde kinderen waar we ons zorgen om maken. Het is aan hen om dat verder op te pakken; wij zijn er voor de structurele sport- en spelactiviteiten op een vast moment in de week. Werken op groepsniveau, dat is wat TeamUp doet, maar met een impact op elk individueel kind.”

Heb je in die drie jaar wezenlijke veranderingen gezien bij kinderen?

“Ja, zowel individueel als binnen de groep. In het begin was er veel agressie tussen en verdriet bij de kinderen, maar gaandeweg heb ik echt onwijs veel positieve ontwikkelingen gezien. Ook doordat ze belanden in een structuur… ze gaan naar school, ze hebben TeamUp et cetera. Wat we ook terug hebben gehoord van het COA is dat de kinderen onderling nu veel meer samen spelen dankzij TeamUp. Dat is iets wat ik echt ontzettend mooi en positief vind. Op een gegeven moment dacht ik weleens als ik aan kwam lopen: ik kan wel weer gaan! Dan waren ze in groepjes al spelletjes aan het doen die ze hadden opgepikt van school en TeamUp of zelf verzonnen, fantastisch om te zien en mee te maken.”

Heb je ook individuele veranderingen gezien bij kinderen?

“Ja, ik heb een aantal kinderen echt lang mee mogen maken en dan kun je ook individuele ontwikkelingen zien. Redelijk in het begin kwam er een meisje meedoen met de activiteiten uit een Afrikaans land. De andere kinderen kwamen allemaal uit Arabisch sprekende gebieden, waardoor zij hun taal niet sprak. Hierdoor had ze moeite om aansluiting te vinden in de groep. In de loop van de tijd zag je haar groeien en veranderde haar positie in de groep. Ze was er inmiddels ook al best lang, dus kende ze natuurlijk vrijwel alle spellen. Uiteindelijk ontwikkelde ze zich tot een volwassen en empathisch meisje, die goed kon samenwerken en zich goed in kon leven in andere kinderen. Ze kon bij TeamUp ook goed haar gevoel duidelijk maken en voor haar mening uitkomen. Als ik dat zie ben ik dankbaar, daar haal ik echt voldoening uit.”

Nemen de kinderen ook dingen over van TeamUp?

“Nou, we hebben bijvoorbeeld de time-out-regel, wat inhoudt dat als je boos of verdrietig bent of even niet meer kunt, je een time out mag nemen. De juf vertelde tegen mij dat één van de kinderen op school uit zichzelf even een time-out nam, omdat ze boos of verdrietig of moe was. Dat had ze geleerd bij TeamUp. Ik vond dat wel grappig om te horen.

Zijn er dingen die je lastig vindt tijdens een TeamUp-sessie?

“Soms moet je moeilijke beslissingen nemen. Zo kwam een meisje met haar broertje naar de sessie, maar het broertje was te jong om mee te doen. Ik vroeg aan het meisje waar hun moeder was en die was op dat moment in het ziekenhuis, waardoor het meisje even op haar broertje paste – verder was er niemand op hun kamer. Dat is soms heel erg schipperen, want op een gegeven moment hadden we er een halve crèche bij. Dan moet je de kleinste kinderen toch weigeren, want je wil de kinderen van 11en 12 ook niet kwijtraken doordat je het niveau naar beneden bij stelt.”

Waar zit jouw voldoening in?

“In het zien van positieve ontwikkelingen van kinderen of als bijvoorbeeld kinderen die nieuw zijn binnen het AZC nog diezelfde week met onze activiteiten meedoen. Mijn voldoening zit ook in kleine momenten. Een paar weken geleden gingen we met de kinderen touwtjespringen, het plezier dat je dan bij hen ziet is fantastisch! Of wanneer een jongen die boos is tijdens een TeamUp-sessie toch een ander kind even overeind helpt. Dat zijn echt top-momentjes en dat moet je ook aan het kind laten merken.”  

Wat is het mooiste en minst mooiste wat je hebt meegemaakt?

“Een positieve ontwikkeling bij kinderen zien, waar ze de rest van hun leven profijt van hebben. Dan kun je ze met vertrouwen loslaten. Wat ik ook mooi vind, is dat kinderen weer kind kunnen zijn en dat het uiteindelijk ook bij hen niet gaat om het winnen, maar om het spel. Laatst kwam er ook een jochie chagrijnig uit school, maar na een half uur voetballen was hij toch weer blij. TeamUp is niet competitief, en dat kan voor kinderen ook wel even fijn zijn.”  

“Ik heb er soms moeite mee dat als kinderen agressief reageren en ik snap waar het vandaan komt, maar daar op dat moment even niets mee kan. Je moet zorgen dat de sessie draait en dat een ander kind ook veilig is. Ik denk dan: het spijt mij ontzettend wat je hebt meegemaakt, maar ik kan bepaald gedrag niet tolereren. Je moet grenzen stellen. Dat zijn wel moeilijke momenten, want je wil iemand zo graag positief bekrachtigen. Je wenst hem of haar dan alle steun van de wereld, maar jij kan het op dat moment even niet of slechts beperkt bieden. Die momenten vind ik echt enorm moeilijk.”


Wat maakt het waard voor jou om wekelijks tijd te steken in TeamUp?

“De kinderen. Ik leer zoveel van ze. Daarnaast is mijn team van vrijwilligers enthousiast en stabiel, dat helpt ook. Ik haal echt elke week plezier uit TeamUp. Een enkele keer ga ik erheen en dan denk ik, pff, ik heb nu niet zoveel zin, maar uiteindelijk ga ik altijd met een glimlach naar huis.”

Heb je nog tips voor andere vrijwilligers?

“Het helpt om je vooraf te verdiepen in de culturen van Afghanistan, Eritrea of Syrië., dan heb je beetje een idee waar de kinderen vandaan komen, wat hun referentiekader is. Daarnaast moet je goed kunnen improviseren en met heel je hart van dit werk houden, anders houd je het niet vol, soms is het echt chaos. Daarnaast heb ik van één van trainers van TeamUp geleerd:  soms kun je beter fluisteren om de aandacht te krijgen, in plaats van hard te praten.”

“Wat ik de afgelopen drie jaar uit TeamUp gehaald heb? Ontzettend veel plezier en verbeterde hoepel- en touwtjespring-kwaliteiten, haha. Ik heb daarnaast ook veel geleerd over mezelf, mijn plek binnen een team, samenwerken en roeien met de riemen die je hebt en daar het beste van maken. Voor de kinderen.”

Net zoals Heidi sport en spel begeleiden voor gevluchte kinderen op een locatie bij jou in de buurt? Word dan TeamUp-vrijwilliger. Lees meer